Springzaad.be en Springzaad Nederland delen een mooie traditie om samen af en toe een meerdaagse toer langs inspirerende speelnatuurplekken te maken. Maar de laatste karavaan is al 11 jaar geleden! Mis de trein niet en schrijf je nu in voor de Speelnatuur Karavaan ’25 in en om Antwerpen.
Meer info, programma en inschrijven: springzaadbe1.odoo.com/event/speelnatuur-karavaan
Speelnatuurkaravaan 2025: verslag van een inspirerende driedaagse
Terug van weggeweest: de Vlaams-Nederlandse Speelnatuurkaravaan. Ruim 10 jaar na de laatste tournee mochten we ons in 2025 van 3 tot en met 5 oktober nog eens laven aan heel wat inspirerende speelnatuurplekken in en rond Antwerpen.
Zowel de Vlaamse als de Nederlandse springzaadjes zaten daar duidelijk op te wachten, want al gauw waren 19 deelnemers mee op de karavaan gesprongen. Om lekker na te genieten (of jaloers te worden), hieronder een verslagje.
Vrijdag
De meeste springzaders treffen elkaar al rond 16 uur in het scoutshuis in Antwerpen. Een unieke locatie, vlakbij het centrum. Als de bedjes zijn opgemaakt en de snurkers tot elkaar veroordeeld zijn, wagen we ons naar buiten voor een rondleiding in Pakt. Dit oude pakhuis vlakbij hartje Antwerpen creëerde een uniek ecosysteem waar ondernemen en horeca wordt gecombineerd met… stadslandbouw.
De uitdaging om op een bestaande dakconstructie een boerderij op te starten leek in het begin voor de initiatiefnemers een onmogelijk verhaal. Tot men de juiste partners vond die hen konden bijstaan voor onder andere het berekenen en plannen van de mogelijke belasting die de dakconstructie aankon zonder aanpassing. De werking die er nu plaatsvindt is heel divers: van stadslandbouw en groenten kweken op hooi tot kinderen kennis laten maken met planten en groetnenkweek. Bedrijven kunnen hier zelfs terecht om in de knusse serre een vergadering te houden. Zonder meer een aanrader.
Zaterdag
Iedereen verschijnt fris aan het -ietwat sobere- ontbijt en we verwelkomen nog wat extra springzaadjes. Daarna verdelen we ons over de auto’s en maken ons op voor de eerste tussenstop: het wonderwoudje aan het Jan Lichthartplein op het Kiel. Alle inwoners van district Antwerpen kunnen mee beslissen welke projecten steun krijgen van de burgerbegroting. Op deze manier werden er al 5 wonderwoudjes gerealiseerd op het Kiel, een zeer diverse en groen-arme buurt. Een wonderwoudje combineert de sociale en ecologische functie van natuur in de stad. Met een intensief participatietraject wordt gestreefd naar een gedragen ontwerp. Hier op het Kiel stonden natuurspel voor de allerkleinsten en ontmoetingen in het groen voor jonge ouders voorop. En de buurtbewoners hebben dit kleine stukje groen zelf mee geplant. Gelukkig heeft het aanpalende appartementenblok een luifel, want tijdens de toelichting van Sien (BOS+) passeert net een fikse regenbui.
Daarna trekken we naar het park van Eden, de grootste speelnatuurplek in Antwerpen, aangelegd in 2013. En zoals het hoort in Eden, schijnt daar de zon. Ontwerper Jean-François (Fris in het Landschap) laat ons kennismaken met de geschiedenis van het park en vestigt onze aandacht op het duurzaam waterbeheer. Om wateroverlast tegen te gaan werd een cascade van bufferbekkens en gescheiden waterstromen voorzien. Zo blijft het zuivere kwelwater maximal gescheiden waardoor het kansen biedt aan unieke flora en fauna, en kan het terug in de bodem infiltreren. Natuurlijk bevat dit park ook heel wat speelnatuur: heuvels en maar liefst drie ‘speelvalleien’ met verschillende ondergronden (kiezel, zand en leem) en met natuurlijke speelaanleidingen zorgen voor heel wat ravotplezier. Daarbij speelt water, samen met het uitdagende reliëf, opnieuw een sleutelrol. En uiteraard kan ook de prachtig uitgegroeide wilgenhut op veel bijval rekenen.
Intussen is het tijd om ook onze knorrende magen te verwennen met broodjes in de kinderboerderij van Wilrijk. Waar we kort ronddwalen, de bloemenplukzone bewonderen en bij toeval alles te weten komen over de staande wip. Niet het speeltoestel, wel de boogschietdiscipline.
De namiddag vullen we met een inspirerend bezoek aan de vrije basisschool Neerland. Een ontwerp van Manu (Groenman) die ons met plezier rondleidt. Ook Liesbet Van Houtte van EcoHuis Antwerpen tekent present om het traject van deze school te kaderen binnen de brede vergroeningsgolf voor Antwerpse scholen.
Ook hier is een bijzonder waterverhaal te vertellen. Regenwaterputten aangesloten op de daken, vangen maar liefst 40.000 liter op voor hergebruik. Een infiltratiegracht slingert zich van de ene speelplaats naar de andere en zorgt samen met een wadi dat het regenwater in de bodem kan sijpelen. We testen de waterpomp stevig uit en kunnen bevestigen dat de ontstane beek en de combinatie met het reliëf en met de zandbak tot heel wat dammen-bouwplezier leidt.
Daarna trekken we naar de Blikfabriek. Deze grote industriële site (zoals de naam al doet vermoeden: een voormalige blikfabriek) geeft in verschillende loodsen een plek aan een bonte verzameling van doeners, durvers en bouwers. Projectmedewerker en kunstenares Elke geeft een woordje uitleg. We bewonderen zowel binnen als buiten de kleine en grote creatieve uitspattingen, trekken grote ogen in de expo-ruimtes, en staan helemaal versteld in de bouwhal. Daar bouwen makers van allerlei slag hun eigen atelier, maar ook hobbyisten mogen en kunnen zich hier uitleven (en bijvoorbeeld een heuse recup kathedraal bouwen). Helemaal wegsmelten doen we als Elke ons meeneemt naar ‘haar’ bouwkamp en enthousiast vertelt over de kleine en grote overwinningen die kinderen hier boeken. Ook het materiaal-ontleen-systeem met nummers en zakjes kan op veel Springzaad-interesse rekenen.
Dan is het tijd om de dag af te sluiten. In het hart van de blikfabriek genieten we na van ons bezoek bij een glas en een heerlijke lasagne.
Zondag
Na het ontbijt reppen we ons naar het Speelscholeke in Deurne, waar coördinator Bart ons opwacht. Dankzij vrijwillig engagement van leerkrachten en ouders kunnen klassen in deze school kleiner worden gehouden. De speelplaats bestaat bovendien bijna integraal uit een onverharde tuin met een aantal uitnodigende realisaties van Wildebras.
De school zet handelend en ervaringsgericht leren centraal en kinderen kunnen zich op de speelplaats uitleven met los materiaal. In bomen klimmen en boomhutten bouwen tijdens de pauze, zijn hier de normaalste zaak van de wereld en kinderen combineren hier balken, touwen, zeilen en tonnen tot een avontuurlijk speelparadijs. Het Speelscholeke heeft ook een extra plek buiten de stad, waar de kinderen wekelijks naartoe fietsen.
We eindigen onze speelnatuur karavaan in het park Groot Schijn, waar een lokale scoutsgroep zich net aan het uitleven is. Ook heel wat joggers laten zich op deze regenachtige zondagochtend niet afschrikken. De twee meanderende beken in dit park hebben erg steile oevers (ijsvogeltjes!) en hoge natuurwaarde. Om die reden is het water niet betrokken in de speelzone. De grote speelzone in het park wordt begrensd door een houten vlonderpad, wat voor heel wat kinderen een dankbare oriëntatiehulp biedt. Je kan onmogelijk verloren lopen, want vroeg of laat kom je de vlonder wel weer tegen. Loop een rondje op het vlonderpad en daar zijn je vrienden wel weer!
Wanneer we ons buiten de speelzone begeven om de wijdere omgeving te verkennen onder leiding van lokale gids Arno straffen de weergoden onze overmoed helaas af. Een fikse bui duwt ons terug onder de bomen. Daar houden we onze afscheidspicknick. Super dankbaar blikken we terug op een weekend vol prachtige en verrassende voorbeelden, en boordevol waardevolle uitwisselingen tussen Vlamingen en Nederlanders in het speelnatuurnetwerk.
Hopelijk laat de volgende karavaan geen tien jaar op zich wachten!
